برنامه‌ریزی استراتژیک برای رشد کسب و کار- قسمت دوم

برنامه‌ریزی استراتژیک برای رشد کسب و کار- قسمت دوم

Strategic Planning For Business Growth

قسمت دوم(پایانی): در قسمت اول مطالبی پیرامون تعریف، اهداف، اهمیت، و عوامل کلیدی و نیز اصول و فرایند برنامه ریزی استراتژیک، ارایه شد. در این قسمت(پایانی) مدل‌ها، نحوه پیاده سازی، توسعه و نظارت بر برنامه استراتژیک، شرح داده می‌شود.

انواع مدل‌های برنامه‌ریزی استراتژیک

برنامه‌ریزی استراتژیک در مورد تاثیرگذاری جایگاه کسب و کار شما، در بازار است. شما باید هم در محیط کسب و کار(حرفه شما) و هم در محیط بازار، تجزیه و تحلیل خود را بطور کامل، انجام دهید.

بسیاری از مدل‌های تحلیل استراتژیک که می‌تواند در انجام این کار به شما کمک کند، شامل:

  • کارت امتیازی متوازن – که اهداف خرد، مقیاس‌ها و ابتکارات را درنظر می‌گیرد.
  • نقشه راه استراتژی – که ارتباطات بصری برنامه استراتژیک و اهداف کلان کسب و کار را در بر می‌گیرد.
  • تجزیه و تحلیل شکاف استراتژیک – که می‌بیند کسب و کار شما اکنون کجاست، کجا می‌خواهد باشد و چگونه شکاف این میان، پر می‌شود‌.

با این وجود، سه مدل متداول برنامه ریزی، عبارتند از: تجزیه و تحلیل SWOT، تحلیل PESTLE و چارچوب پنج نیروی رقابتی پورتر(Porter’s Five Forces).

تجزیه و تحلیل SWOT

تجزیه و تحلیل SWOT یک مدل سطح بالا است که اغلب در ابتدای فرآیند برنامه‌ریزی استراتژیک مورد استفاده می‌گیرد. این مدل به بررسی عوامل داخلی و خارجی مطلوب و نامطلوب برای دستیابی به هدف کسب و کار، می‌پردازد.

  • قوت‌ها(Strengths) – جنبه‌هایی از کسب و کار که می‌تواند در جهت دستیابی به هدف، کمک کند.
  • ضعف‌ها(Weaknesses) – جنبه‌هایی از کسب و کار که می‌تواند مانع دستیابی به هدف، شود.
  • فرصت‌ها(Opportunities) – عوامل خارجی که می‌تواند در جهت دستیابی به هدف، کمک کند.
  • تهدیدها(Threats) – عوامل خارجی که می‌تواند مانع دستیابی به هدف، شود.

استفاده از تجزیه و تحلیل SWOT به شما کمک می‌کند تا بفهمید، چه کاری را به‌درستی انجام می‌دهید و در چه زمینه‌هایی باید توسعه یابید.

تحلیل PESTLE

PESTLE  محیط کسب و کار را به حوزه‌های زیر تقسیم می کند:

  • سیاسی(Political) – به عنوان مثال تغییر در مالیات، روابط تجاری یا حمایت از کسب و کار
  • اقتصادی(Economic) – به عنوان مثال نرخ بهره، تورم و تغییر تقاضای مصرف کننده
  • اجتماعی(Social) – به عنوان مثال روند جمعیت شناسی و یا تغییر الگوهای زندگی
  • فن آوری(Technological) – به عنوان مثال ظهور تکنولوژی های رقابتی یا بهبود بهره‌وری در تجهیزات
  • قانونی(Legal) – به عنوان مثال تغییر در قانون استخدام یا شیوه نظارت در این بخش
  • محیط زیست(Environmental) – به عنوان مثال تغییر انتظارات مشتریان، کارکنان و ناظران توسعه پایدار

تحلیل PESTLE اغلب در کنار تجزیه و تحلیل SWOT برای کمک به شناسایی فرصت ها و تهدیدات استفاده می‌شود.

تحلیل پنج نیروی رقابتی پورتر

هدف این مدل، کمک به کسب و کار برای چگونگی تشخیص رقابت در بازار است.

  • قدرت چانه‌زنی مشتریان(customers’ bargaining power) شما – هر چه بالاتر باشد (به‌عنوان مثال: به‌علت اینکه تعداد خریداران اصلی محصول یا خدمت شما، اندک است)، آن‌ها قادر خواهند بود که فشار بیشتری به قیمت‌ها و عایدی(سود) بیاورند.
  • قدرت چانه‌زنی تامین کنندگان(suppliers’ bargaining power) شما – توانایی تامین‌کنندگان برای بالا بردن قیمت‌ها ( به‌عنوان نمونه: اگر شما به یک شرکت اتکا کنید)، می‌تواند ضربه قابل توجهی را به هزینه‌ها و سودآوری بزند.
  • تهدید رقابای تازه وارد(threat of new competitors) به بازار یا صنعت شما – افزایش رقابت در کسب و کار، حفظ سهم بازار و تداوم سطح قیمت‌ها را دشوارتر می‌کند.
  • تهدید جایگزینی مشتریان(threat of customers switching) در استفاده از محصولات و خدمات جدیدتر – به‌عنوان مثال: تهدید تولید کنندگان DVD توسط دسترسی گسترده به ویدئوهای آن‌لاین.
  • سطح رقابت(level of competition) بین کسب و کار در بازار – به طیف گسترده‌ای از عوامل مانند تعداد و قدرت نسبی کسب و کار و هزینه‌هایی که مشتریان برای تعویض بین آن‌ها متحمل می‌شوند، بستگی دارد.
مثال تحلیل PESTLE

تحلیل PESTLE یک ابزار اساسی برای استراتژی و برنامه‌ریزی کسب و کار است. این یک روش ارزیابی محیط کسب و کار شما و تاثیر آن بر عملکرد شرکت‌تان است.

PESTLE  مخففی از شش فاکتور خارجی است که بر کسب و کار شما تأثیر می‌گذارد: سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فن آوری، قانونی و زیست‌محیطی. هر کدام از این عوامل می‌توانند تاثیری عمیق بر روی کسب و کار شما گذاشته و پیامدهای متفاوتی داشته باشد. به‌عنوان مثال، به‌لحاظ:

  • مدت اثر – کوتاه مدت یا بلند مدت
  • نوع تغییر – مثبت، منفی یا نامعلوم
  • نرخ تاثیر – افزایش، کاهش، بدون تغییر یا نامعلوم
  • اهمیت – بسیار مهم، مهم، بی اهمیت یا نامعلوم
نمونه تحلیل PESTLE

در زیر نمونه تحلیل PESTLE ارایه شده است که چگونگی کارکرد شش عوامل خارجی و نوع اطلاعاتی را که باید در تجزیه و تحلیل خود لحاظ کنید را نشان می‌دهد. سناریوی مثالی که در زیر آورده شده است، فروش یک محصول به خارج از کشور است.

محیط زیست قانونی فن‌آوری اجتماعی اقتصادی سیاسی دسته بندی
مانند ماندگاری، قوانین و مقررات مدیریت پسماند، عملیات سبز و غیره به عنوان مثال موارد قانونی مانند قوانین حمایت از مصرف کننده، قوانین بهداشتی و ایمنی، مقررات صدور مجوز و غیره به عنوان مثال ظهور فن آوری‌های نوآورانه‌ای که بر تولید، بازاریابی یا فروش محصول، اتوماسیون و غیره تاثیر می گذارند مانند هنجارهای فرهنگی، نگرش به محصول، ترجیحات مصرف کننده، توزیع سن و جنسیت و غیره مثلا وضعیت اقتصادی فعلی کشور، تورم ارز، نرخ بهره، سطح مالیات و غیره برای مثال تعرفه‌های تجارت بین المللی، محدودیت ها، مقررات ویزا، کنترل قیمت و غیره عوامل احتمالی
به عنوان مثال – پیامدهای آلودگی هنگام حمل و نقل به عنوان مثال – آیا محصول در بازار موردتایید یا مجاز است؟ به عنوان مثال – آیا از حقوق مالکیت معنوی در کشور مقصد حمایت می‌شود؟ مثلا – آیا محصول در خارج از کشور پذیرفته خواهد شد؟ مثلا –  قدرت اقتصادی کشور مقصد در مقابل کشور مبدا ممکن است بر قیمت / سودآوری تاثیر بگذارد به عنوان مثال – موانع تجاری برای حمایت از تامین کنندگان داخلی تاثیر تجاری
n/a ۶-۰ ماه ۶-۰ ماه ۱۲-۶ ماه ۱۲-۶ ماه (احتمالا طولانی تر) نامعلوم دوره زمانی
احتمالا منفی منفی منفی نامعلوم نامعلوم منفی نوع تاثر
نامعلوم بدون تغییر بدون تغییر نامعلوم نامعلوم – وابسته به اقتصاد و اقتصاد سایرکشورها درحال افزایش نرخ تاثیر
نامعلوم بسیار مهم مهم بسیار مهم مهم نامعلوم اهمیت

 

مزایای تحلیل PESTLE

این تحلیل به شما کمک می‌کند تا بفهمید که چگونه عوامل خارجی برروی کسب و کار شما تاثیر می‌گذارد. PESTLE کمک می‌کند تا:

  • تأثیر بلند مدت آن عومل، بر عملکرد و فعالیت‌های کسب و کارتان را تعیین کنید.
  • استراتژی‌هایی که اتخاذ کرده‌اید را مرور کنید.
  • مسیر جدید، محصول یا برنامه کسب و کارتان را بطور مدبرانه ایجاد کنید.
  • راه‌حل‌های مشکلات‌ را شناسایی کنید.
  • در مقابل رقبا، مزیت استراتژیک بدست بیاورید.
  • خطرات ورود به بازارهایی که مورد علاقه شما هست را ارزیابی کنید.

PESTLE یک نسخه پیشرفته از تحلیل PEST است. این تحلیل، اغلب در همکاری با سایر ابزارهای تجاری تحلیلی مثل تحلیل     SWOT  و پنج نیروی پورتر، برای درک روشنی از یک وضعیت و عوامل خارجی آن، استفاده می شود.

مثال تجزیه و تحلیل SWOT

تجزیه و تحلیلSWOT  (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها، تهدیدات) می‌تواند به شما کمک کند تا بفهمید جایگاه شما در بازار و نسبت به رقبا چگونه است.

شما می توانید تجزیه و تحلیل SWOT را برای هر یک از موارد زیر استفاده کنید:

  • طوفان مغزی(brainstorming)
  • برنامه‌ریزی کسب و کار(business planning)
  • برنامه‌ریزی استراتژیک(strategic planning)
  • ارزیابی رقیب(competitor evaluation)
  • بازاریابی(marketing)
  • توسعه محصول(product development)
  • گزارش های کسب و کار(business reports)
نمونه تجزیه و تحلیل SWOT

در زیر نمونه ای از تجزیه و تحلیل SWOT همراه با اطلاعات و مثال‌هایی از این‌که هر بخش شامل چه مواردی می‌شود، آورده شده است.

ضعف‌ها قوت‌ها عوامل ارزیابی
شامل هرگونه اطلاعات مربوط به نقاط ضعف، مانند:

· معایب پیشنهادی، محصول یا کسب و کار

· شکاف در توانایی‌ها

· ضعف رقابتی در مقایسه با سایر شرکت‌های مشابه

· محدودیت‌های مالی

· فرآیندهای و سیستم‌های ضعیف

· فقدان اعتبارات لازم

· محدودیت در فناوری اطلاعات، سیستم‌ها یا ارتباطات
مثال ها:

· محصولات رقبا برتر یا ارزانتر هستند

· بودجه محدود است

· کارکنان در فرآیندهای جدید آموزش ندیده‌اند

هر گونه اطلاعاتی در مورد نقاط قوت، مانند:

· مزایای پیشنهادی، محصول یا کسب و کار

· قابلیت های محصول

· مزایای رقابتی نسبت به رقبا

· جنبه های نوآورانه محصول / کسب و کار

· هر امتیاز منحصر به فرد فروش

· منابع، دارایی ها، مردم

· تجربه، دانش و داده‌ها

· فرایندها، سیستم ها، فناوری اطلاعات و ارتباطات
مثال ها:

· محصول برتر از رقبای دیگر است

· طول عمر محصول یا دوام

· هزینه ها – در مقایسه با رقبا

· فرایندهای تولید کارآمد هستند

· سیستم IT به سادگی می‌تواند توسعه یابد

عوامل داخلی
تهدیدها فرصت‌ها عوامل ارزیابی
شما باید هرگونه تهدید احتمالی برای کسب و کارتان را لحاظ کنید، مثلا:

· عوامل سیاسی

· تغییرات قوانین

· فشار محیطی

· توسعه فناوری اطلاعات

· رقبا

· کاهش تقاضای مشتری

· تغییر تکنولوژی
مثال ها:

· تغییرات دولت یا قانون

· محصول یا خدمات رقبا درحال پیشرفته‌تر شدن است

· افزایش نرخ بهره

شما باید فرصت‌های رشد را لحاظ کنید، از جمله:

· توسعه بازار

· آسیب پذیری رقبا

· فرصت‌های جغرافیایی یا صادرات

· تأثیرات فصلی

· سبک یا روند فعلی

· بازارهای جاویژه
مثال ها:

· معمولا در بازار، کمبود محصولات است

· بازار بالقوه برای محصول یا خدمات شما در خارج از کشور، وجود دارد

عوامل خارجی
مزایای تجزیه و تحلیل SWOT

تجزیه و تحلیل SWOT مزایای بسیاری را ارایه می‌دهد، از جمله کمک به شما در:

  • درک مضوعات کلیدی موثر کسب و کارتان
  • محل و میزان نقاط ضعف
  • به حداقل رساندن خطرات و جلوگیری از تهدید
  • سرمایه گذاری بر فرصت‌ها
  • کسب برتری از نقاط قوت
  • توسعه اهداف کسب و کار
  • تعیین استراتژی‌ها برای دستیابی به اهداف‌تان
چگونه یک برنامه استراتژیک را توسعه می دهید؟

یک سند برنامه‌ریزی استراتژیک معمولا نتیجه فرایند برنامه‌ریزی استراتژیک است. این یک قدم به سوی پیاده‌سازی استراتژی است و نقشه راه برای دستیابی به اهداف استراتژیک کسب و کار شما را ارائه می‌دهد.

در زیر یک تمرین خوب برای برنامه‌ریزی استراتژیک است(توجه داشته باشید که این، مسیر کامل ساختار سند برنامه استراتژیک نیست):

  • بیانیه مقدمه(Introduction statement) – به طور خلاصه توضیح دهید که چرا شما برنامه استراتژیک را توسعه می‌دهید(محدوده و طول مدت).
  • بیانیه کسب و کار(Business statement) – به طور خلاصه کسب و کارتان و تاریخچه آن را شرح دهید(می‌تواند به‌عنوان مراحل رشد شما هنگام توضیح دادن کسب و کارتان به دیگران، استفاده شود).
  • بیانیه چشم انداز(Vision statement) – توصیف آن‌چه که می‌خواهید به آن دست‌یابید یا‌ این‌که می‌خواهید کسب و کار خود را به کجا‌، برسانید.
  • ارزش‌های بنیادی(Core values) – سرتیتر اخلاقیاتی(مرام هایی) که فرهنگ کسب و کار شما را تایید و حمایت می‌کند.
  • بیانیه مأموریت(Mission statement) – اهداف(دلایل) بلند مدت کسب و کارتان را توصیف کنید.
  • بیانیه مساله(Problem statement) – مسائل کلیدی که مایلید به آن‌ها توجه داشته باشید(رسیدگی کنید) را توضیح دهید.
  • تجزیه و تحلیلSWOT (SWOT analysis)– بررسی نقاط قوت و ضعف درونی کسب و کارتان، و همچنین فرصت ها و تهدیدات خارجی.
  • اهداف خرد و اهداف کلان(Objectives and goals) – اهداف عالی که قابل اندازه‌گیری هستند و مراحل اجرایی آن‎‌ها را لیست کنید. این اهداف می‌تواند شامل نوع جدید از مشتریان، توسعه محصول و خدمت جدید، یا تامین منابع جدید مالی باشد.
  • طرح پیاده‌سازی(Implementation plan) – اقدامات کلیدی(با نتایج مطلوب و مهلت) مورد نیاز برای رسیدن به اهداف عالی‌تان را تعیین کنید.
  • نظارت و ارزیابی(Monitoring and evaluation) – شاخص‌های کلیدی عملکرد(KPIs) تان و چگونگی نظارت مداوم بر پیشرفت امور درمقابل اقداماتی که انجام می‌دهید را تعیین کنید.
  • منابع(Resourcing) – تاثیر استراتژی پیشنهادی بر روی منابع از جمله بودجه، کارکنان، تاسیسات و تجهیزات را بطور خلاصه بنویسید.

 

همچنین ممکن است بخواهید یک خلاصه اجرایی(executive summary) را هم اضافه کنید. این مورد می‌تواند برای سرمایه گذاران آینده و دیگر سهامداران خارجی مفید باشد.

برنامه استراتژیک شما به جای اینکه ثابت بماند، باید یک سند پویا باشد. ممکن است در فواصل زمانی مشخص نیاز به بازنگری و تطبیق داشته باشد تا بتواند با نیازهای در حال تغییر کسب و کارتان منطبق شود.

پس از اتمام این سند، باید اقدامات لازم برای پیاده‌سازی‌ برنامه استراتژیک‌تان را انجام دهید.

پیاده سازی برنامه استراتژیک

پیاده سازی خوب استراتژی برای موفقیت برنامه شما حیاتی است. گام‌های کلیدی در این مرحله از برنامه‌ریزی استراتژیک و مدیریت فرایند عبارتند از:

  • یک ساختار جدید کسب و کار(درصورت لزوم) را ایجاد(مستقر) کنید.
  • نقش و مسئولیت هر یک از افرادی که مجریان برنامه هستند را بیان کنید.
  • استراتژی، فرایند و اهداف را برای کارکنان، ذینفعان و … بطور واضح انتقال دهید.
  • برای برخی ابتکارات و تغییراتی که نیاز است رخ دهد، تامین مالی کنید.
  • مدیریت تغییر را انجام دهید(کارهای درست را به درستی انجام دهید).
  • کارکنان را آماده کنید تا برای انجام اقدامات‌شان در موعد مقرر، زمان اختصاص دهند و تلاش کنند.

هنگامی که این موارد با هم هماهنگ(همسو) شوند، می‌توانید برنامه استراتژیک خود را اجرا کنید.

نظارت بر پیاده‌سازی استراتژیک

پس از اجرای پیاده سازی، باید اقدامات خود را کنترل و ارزیابی کنید تا اطمینان حاصل شود که آن‌ها در مسیر دستیابی به اهداف استراتژیک قرار دارند.

شما باید این کارها را انجام دهید:

  • ارزیابی عملکرد
  • پیامدهای داخلی و خارجی
  • انجام اقدامات اصلاحی(درصورت لزوم)

نظارت یک روند دایمی خواهد بود. شما باید:

  • پارامترهایی که می‌خواهید اندازه‌گیری کنید را تعیین کنید.
  • از شاخص های کلیدی عملکرد(KPIs) برای ارزیابی عملکرد کسب و کار استفاده کنید.
  • اهداف و مهلت‌ها را به‌عنوان روش مدیریت فرایند، قراردهید.
  • پیشرفت خود را با اندازه‌گیری نتایج واقعی در مقایسه با برنامه، تعیین کنید.

در جریان پیاده‌سازی، ممکن است متوجه شوید که باید استراتژی کسب و کارتان را دستکاری کنید(تغییرات جزئی را لحاظ کنید).

از طرح کسب و کار در کنار استراتژی خود استفاده کنید

طرح کسب و کار یک ابزار مهم دیگر در فرایند پیاده‌سازی است. طرح کسب و کار به نوعی یک سند کوتاه مدت و دقیق‌تر از برنامه استراتژیک است. این طرح تمایل دارد که بیشتر در مورد ملاحظات عملیاتی مانند فروش و روند گردش پولی، تمرکز کند. مطمئن شوید که برنامه استراتژیک شما، از طرح کسب و کارتان الهام گرفته باشد.

به یاد داشته باشید که برنامه ریزی استراتژیک می تواند شامل ایجاد تغییرات سازمانی و هم فرهنگی در راه کسب و کار شما باشد.

این مطلب توسط نوید سیفی(MBA&DBA Graduate)، ترجمه (ویرایش و بازنویسی) شده است.

منبع: کانال رسمی آنلاین برای مشاوره کسب و کار در ایرلند شمالی

نحوه انتشار مطلب: ذکر نام نوید سیفی و آدرس سایت www.upseifi.ir .

ممکن است بخواهید؛ قبل از هر اقدامی برای حفظ و توسعه در کسب و کارتان، ابتدا با یک مشاور مشورت کنید.
بر روی درخواست مشاوره کلیک کنید تا شما را راهنمایی کنیم.

 

,

Related Posts

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

11 + چهار =

فهرست